Waarom modulariteit?

Nestmateriaal is niet permanent

EIS adviseert om nestblokken en stengels tijdig te vervangen omdat materialen door bijvoorbeeld scheuren en schimmel minder geschikt kunnen worden. Juist om dat mogelijk te maken wordt een systeem met uitneembare delen aanbevolen. Daarmee is het basisidee achter vervangbare modules goed te onderbouwen: vervangbaarheid maakt gericht onderhoud mogelijk.

Daarmee is nog niet bewezen dat modulariteit op zichzelf meer bijensoorten, meer nakomelingen of hogere biodiversiteit oplevert. Dat zijn afzonderlijke ecologische uitkomsten die gemeten zouden moeten worden.

Waarom onderhoud relevant is

Een kunstmatige nestvoorziening brengt veel potentiële nestplaatsen op een klein oppervlak samen. Daar kunnen naast bijen ook solitaire wespen, parasitoïden, mijten en andere organismen gebruik van maken. Onderzoek naar bijenhotels heeft daarom gewaarschuwd dat kunstmatige concentraties niet uitsluitend positieve effecten hebben en dat effectiviteit sterk kan verschillen tussen soorten en omstandigheden.

Dat betekent niet dat parasieten ‘fout’ zijn — zij maken zelf deel uit van natuurlijke voedselwebben. Wel betekent het dat een kunstmatige nestvoorziening beheer nodig kan hebben en niet onbeperkt als onderhoudsvrij object moet worden behandeld.

Wat is bij Bestuivd onderbouwd — en wat nog niet?

Het huidige ontwerp gebruikt onder andere verwisselbare modules, nestopeningen van grofweg 3–8 millimeter, een gesloten achterzijde en circa 150 millimeter effectieve gangdiepte. De range van 3–8 millimeter en de gesloten achterzijde sluiten aan bij Nederlandse richtlijnen van EIS. Dat diepere gangen ruimte bieden aan meerdere broedcellen is eveneens logisch en beschreven, maar 150 millimeter is daarmee niet aangetoond als universeel ecologisch optimum.

De nadruk op diameters rond 4–5 millimeter is eveneens een ontwerpkeuze. Studies bevestigen dat diameter invloed heeft op welke soorten of individuen een holte gebruiken, maar rechtvaardigen niet de algemene claim dat 4–5 millimeter voor Nederlandse biodiversiteit ‘het beste’ is.

Hetzelfde geldt voor de geplande A → B → C-roulatie, waarbij modules verschillende posities doorlopen en oude modules uiteindelijk zo worden uitgefaseerd dat aanwezige insecten eerst kunnen uitvliegen. Dat is een beheerconcept van Bestuivd. In de voor deze reeks onderzochte literatuur is geen directe validatie gevonden van precies deze roulatiemethode. Presenteer het daarom als ontwerp- en beheerprincipe dat geëvalueerd kan worden, niet als bewezen biodiversiteitswinst.