Kennis / Leefomgeving
Bloemen en nestgelegenheid horen bij elkaar
Een bij kan een geschikte nestgang vinden en toch geen nest voltooien wanneer er onvoldoende voedsel bereikbaar is. Andersom kunnen veel bloemen aanwezig zijn terwijl geschikte nestplekken ontbreken. Voor wilde bijen zijn die twee voorwaarden daarom nauw met elkaar verbonden.
ca. 2 min lezen
Voedsel voor twee levensfasen
Volwassen bijen gebruiken nectar vooral als energiebron. Stuifmeel is een belangrijke voedselbron voor de larven. Een nestelend vrouwtje verzamelt dat stuifmeel op bloemen en brengt het telkens terug naar het nest.
Daarmee ontstaat een directe ruimtelijke relatie: om succesvol nakomelingen voort te brengen, moet een bij tijdens haar actieve periode kunnen reizen tussen geschikte bloemen en haar nest.
Niet iedere bloem is voor iedere bij hetzelfde
Sommige wilde bijen verzamelen stuifmeel op uiteenlopende plantensoorten. Andere zijn sterk gespecialiseerd. De knautiabij verzamelt bijvoorbeeld stuifmeel op beemdkroon. Bij zulke soorten is niet alleen het aantal bloemen belangrijk, maar ook de aanwezigheid van de juiste planten tijdens de vliegperiode.
Daarom kan een locatie met uitbundige sierbeplanting toch weinig voedsel bieden aan bepaalde lokale specialisten. ‘Veel bloemen’ en ‘geschikt voedselaanbod’ zijn niet altijd hetzelfde.
Afstand kost tijd en energie
Wilde bijen verschillen in hoe ver ze kunnen foerageren. Voor kleinere soorten kan het bereik rond een nest beperkt zijn. WUR gebruikt daarom in de ontwikkeling van bijenlandschappen het principe dat voedsel en nestplekken ruimtelijk dicht genoeg bij elkaar moeten liggen en combineert dit met verbindingen tussen geschikte gebieden.
Een nestvoorziening moet dus niet alleen worden beoordeeld op wat er ín de structuur zit. Het landschap rondom de structuur is onderdeel van de ecologische werking.
Dat geldt ook voor kunstmatige nestvoorzieningen
Een recente studie aan insectenhotels in Centraal-Europa vond duidelijk hogere relatieve bezetting in halfnatuurlijke habitats en goed gestructureerd stedelijk groen dan in gedegradeerde stedelijke omstandigheden. De onderzoekers concluderen dat kunstmatige nestvoorzieningen vooral betekenis krijgen in combinatie met een geschikte habitatcontext en breder beheer.
Dat ondersteunt een belangrijke ontwerpregel voor Bestuivd: een neststructuur is geen eindpunt, maar een mogelijke bouwsteen binnen een omgeving waarin ook voedsel en andere hulpbronnen aanwezig moeten zijn.
Bronnen
- Nationale Bijenstrategie, Bed & Breakfast for Bees.
- EIS, Bijen en bloemen.
- WUR, Handleiding Routekaart Bijenlandschap.
- Pekárková, Bogusch & Heneberg, 2026.