Bloei van voorjaar tot najaar

Verschillende bijen vliegen op verschillende momenten

Niet alle wilde bijensoorten zijn het hele jaar actief. Sommige verschijnen vroeg in het voorjaar, andere pas later. Hommelvolken zijn bovendien gedurende een groot deel van het seizoen afhankelijk van een voortdurende aanvoer van voedsel. Daardoor kan een tijdelijke periode met weinig bloemen ecologisch belangrijk zijn, ook wanneer dezelfde plek eerder in het jaar zeer bloemrijk was.

Een gevarieerd aanbod door de tijd is daarom belangrijker dan één korte bloeipiek.

Nederlandse gegevens laten een zomertekort zien

Een vijfjarig onderzoek in Zuid-Limburg volgde bloemen en wilde bijen op 160 halfnatuurlijke locaties. De onderzoekers zagen dat het bloemenaanbod gemiddeld rond eind mei piekte en daarna richting juli afnam, terwijl de aantallen hommels en solitaire bijen juist in de loop van het seizoen toenamen. Daardoor werd voedsel later in het seizoen beperkter. De onderzoekers adviseren maatregelen daarom nadrukkelijk ook op zomerbloei te richten.

Dat onderzoek liep van mei tot juli en bewijst dus niet dat overal in Nederland op hetzelfde moment hetzelfde tekort optreedt. Wel laat het overtuigend zien waarom een momentopname van bloei onvoldoende is.

Vroege en late bronnen hebben ieder een functie

Vroege bloeiende bomen en struiken kunnen belangrijk zijn voor soorten die in het voorjaar actief zijn. Later in het seizoen verschuift het belang vaker naar kruidenrijke vegetaties. Onderzoek in Zwitserse agrarische landschappen zag eveneens sterke seizoensverschuivingen: houtige vegetaties leverden vroeg veel bloemen, terwijl graslanden en andere kruidachtige vegetaties later belangrijker werden. Dat is buitenlands onderzoek, maar het illustreert hetzelfde principe van temporele aanvulling.

Goed beheer voorkomt bovendien dat alle voedselbronnen tegelijk verdwijnen. Gefaseerd maaien of gefaseerd beheren kan helpen bloeiende delen beschikbaar te houden, afhankelijk van terrein en natuurdoelen. De precieze aanpak moet wel bij locatie en vegetatie passen.

Niet ‘het hele jaar bloemen’, maar tijdens de actieve periode

In Nederlandse publieksrichtlijnen wordt soms gesproken over bloei vanaf het vroege voorjaar tot diep in de herfst. Ecologisch gaat het vooral om continuïteit tijdens perioden waarin bestuivers actief zijn, met voldoende verschillende plantensoorten om uiteenlopende soorten te bedienen.