Van losse maatregelen naar leefgebied

Een soort heeft meerdere dingen tegelijk nodig

Voor wilde bijen gaat het in de basis om voedsel en een geschikte plaats voor voortplanting. Afhankelijk van de soort kunnen daar specifieke materialen of omstandigheden bijkomen. Sommige soorten hebben kaal of schaars begroeid zand nodig om te graven; andere gebruiken bestaande gangen in hout. Sommige verzamelen stuifmeel op veel planten, andere slechts op een klein aantal.

Een locatie kan daarom op één criterium uitstekend scoren en op een ander criterium tekortschieten.

Losse plekken moeten bereikbaar zijn

Wageningen University & Research heeft voor bestuivers zogenoemde ecoprofielen ontwikkeld, omdat soorten verschillen in eisen aan habitat, oppervlak en ruimtelijke samenhang. In de Routekaart Bijenlandschap worden grotere ‘Bed & Breakfast’-gebieden gecombineerd met verbindend landschap en kleinere ‘bij-tankstations’. Het doel daarvan is niet dat iedere vierkante meter hetzelfde wordt ingericht, maar dat bruikbare onderdelen samen een netwerk vormen.

Dat is relevant voor steden, bedrijventerreinen en gemeentelijk groen. Een kleine maatregel hoeft niet waardeloos te zijn omdat hij klein is. De betekenis ervan hangt mede af van wat er al in de omgeving aanwezig is en of andere geschikte plekken bereikbaar zijn.

Beheer bepaalt of een maatregel blijft functioneren

Leefgebied is niet alleen een ontwerp op het moment van aanleg. Een bloemrijke plek kan door verkeerd getimed maaien tijdelijk vrijwel al haar bloemen verliezen. Een nestvoorziening kan door scheuren, vocht of veroudering minder geschikt worden. Open bodem kan dichtgroeien. Daarom horen beheer en evaluatie bij de maatregel vanaf het begin.

Van aantallen naar samenhang

Voor Bestuivd betekent dit dat het aantal geplaatste structuren een nuttige netwerkindicator kan zijn, maar niet hetzelfde is als het aantal gerealiseerde leefgebieden. Om ecologisch meer te begrijpen zijn ook de omstandigheden rond die structuren relevant: voedsel, nestmogelijkheden buiten de structuur, beheer, landschap en uiteindelijk waarnemingen over langere tijd.

Dat maakt het dashboard niet minder waardevol. Het maakt juist duidelijk welke vraag de data kunnen beantwoorden en welke nog niet.